Pompy wyporowe - to zupełnie inaczej pompy objętościowe, w których zamiana energii mechanicznej w hydrauliczną następuje za pośrednictwem ruchomego, szczelnie dopasowanego do korpusu, w którym sie porusza, elementu roboczego: tłoka w sytuacji pomp wyporowych tłokowych lub wirnika w sytuacji pomp rotacyjnych. Poruszanie się elementu prowadzi do powstawania różnicy ciśnień przed nim i za nim, a wskutek tego – zasysanie i wytłaczanie cieczy. W współzależności od typu pompy wyporowej, ruch elementu roboczego może być m.in.: posuwisto-zwrotny, wahadłowy (obrotowo-zwrotny), obrotowy, obiegowy, procesyjny. Urządzenia wyporowe wymagają wyposażenia ich w zabezpieczenie przed przeciążeniem, którym jest zawór przelewowy. W sytuacji, gdy ciśnienie w rurociągu tłocznym przekroczy dopuszczalne wartości (np. wskutek tego, że tłoczony płyn nie jest odbierany), zawór ten otwiera się, uniemożliwiając tym samym pojawienie się ryzyka uszkodzenia pompy, jej silnika czy rurociągu tłocznego. Pompy wyporowe podzielić można na urządzenia: 1. o ruchu postępowo-zwrotnym elementu roboczego (pompy tłokowe, wielotłoczkowe, membranowe); 2. o ruchu obrotowym elementu roboczego – pompy rotacyjne (np. pompy zębate, łopatkowe, śrubowe, krzywkowe, wałeczkowe, o wirujących cylindrach lub tłokach); 3. o ruchu wahadłowym elementu roboczego (np. pompa skrzydełkowa). Pompa tłokowa cechuje się tym, że jej elementem roboczym jest tłok lub nurnik, które wykonują powtarzalne ruchy posuwisto-zwrotne w cylindrze. Gdy następuje ruch tłoka, w efekcie którego zwiększa się przestrzeń robocza cylindra, zawór ssawny samoczynnie się otwiera i zasysa dawkę cieczy; gdy kolejny ruch tłoka redukuje wspomnianą przestrzeń – otwiera się zawór tłoczny i wypiera przedtem pobraną dawkę do rurociągu tłocznego. To, jaką wysokość tłoczenia będzie miała pompa, zależy od nastawy zaworu przelewowego. Przykładem pompy tłokowej – napędzanej jednak nie silnikiem, lecz ręcznie, a więc urządzeniem bardzo uproszczonym - jest popularne urządzenie ogrodowe, zwane abisynką. ramka Wykorzystywane w różnorakich gałęziach gospodarki pompy nierzadko – ze względu na optymalizację cen i użyteczność ich pracy - muszą funkcjonować w układach. Układem pompowym nazywamy układ składający się z rury ssawnej pompy i rury tłocznej. Zarówno pompy, jak i układy pompowe – w współzależności od warunków pracy – dzieli się na: - ssące – jeśli pompa znajduje się powyżej dolnego i górnego zwierciadła cieczy; - ssąco-tłoczące – jeżeli pompa znajduje się powyżej dolnego, ale poniżej górnego zwierciadła cieczy; - tłoczące – jeżeli pompa znajduje się poniżej dolnego i górnego zwierciadła cieczy. Parametrami układu pompowego są wysokość podnoszenia (H), wydajność (Q) i moc (P). Moc układu pompowego jest iloczynem wysokości podnoszenia H i wydajności Q.